1.5 Heilsa og félagslegstaða

1.5 Heilsa og félagslegstaða

  • Fjöldi örorkulífeyrisþega
  • Hamingja íbúa
  • Kosningaþátttaka íbúa
  • Lýðheilsuvísar Landlæknisembættisins
  • Um vísi

Fjöldi örorkulífeyrisþega

1.5 a. Hlutfall örorkulífeyrisþega samanborið við Ísland

Á myndinni má sjá samanburð á hlutfalli örorkulífeyrisþega á landinu öllu og Miðsvæði. Hlutfallslega eru örorkulífeyrisþegar færri á miðsvæði en á landinu öllu ef árið 2012 er undanskilið. Frá árinu 2016 hefur hlutfall öryrkja lækkað á Miðsvæði og ekki fylgt þróuninni á landsvísu, þar sem hlutfall öryrkja hefur hækkað lítillega.

 

Frumgögn eru með þeim hætti að ekki er unnt að birta þau og úrvinnslu þeirra vegna þess um hve fámennan hóp er að ræða í einstökum sveitarfélögum á miðsvæði. 

 

Fjöldi örorkulífeyrisþega

1.5 b. Aldursdreifing

Frumgögn eru með þeim hætti að ekki er unnt að birta þau vegna þess um hve fámennan hóp er að ræða í einstökum sveitarfélögum á miðsvæði. 

Fjöldi örorkulífeyrisþega

1.5 c. Kynjahlutfall

Frumgögn eru með þeim hætti að ekki er unnt að birta þau vegna þess um hve fámennan hóp er að ræða í einstökum sveitarfélögum á miðsvæði. 

Hamingja íbúa

1.5 d. Meðalhamingju íbúa á miðsvæði og landinu öllu

Meðal hamingja fullorðinna
       
Ár   Meðal hamingja +/- 95% vikmörk
2012 Aðrir landshlutar 7,81 0,042
  Hluti N-austurlands 7,68 0,252
  Landið allt 7,81 0,042
2017 Aðrir landshlutar 7,90 0,041
  Hluti N-austurlands 7,83 0,292
  Landið allt 7,90 0,040

 

Hlutfall fullorðinna sem metur hamingju sína á bilinu 8-10
       
Ár   Hlutfall (%) +/- 95% vikmörk
2012 Aðrir landshlutar 66,7% 1,2%
  Hluti N-austurlands 62,9% 8,5%
  Landið allt 66,6% 1,2%
2017 Aðrir landshlutar 67,3% 1,1%
  Hluti N-austurlands 66,4% 8,4%
  Landið allt 67,3% 1,1%
       
Hvorugt árið er tölfræðilega marktækur munur á hlutfalli þeirra sem meta hamingju sína á bilinu 8-10 á skilgreindu svæði N-austurlands miðað við landið allt.

Kosningaþátttaka íbúa

1.5 e. Kosningaþátttaka íbúa í forsetakosningum

Hér má sjá upplýsingar um kosningaþátttöku íbúa á Miðsvæði í samanburði við landið allt, Austursvæði og Vestursvæði. Þess ber þó að geta að í þeim tölum og gögnum sem hér eru birt er Norðurþing allt talið til Miðsvæðis. 

Hér má sjá kosningaþátttöku í forsetakosningum árin 2012 og 2016. 

Frumgögn og úrvinnsla

Kosningaþátttaka íbúa

1.5 f. Kynjahlutföll kjósenda í forsetakosningum

Myndin sýnir kosningaþátttöku kynjanna í forsetakosningum árin 2012 og 2016 á landinu öllu, Vestursvæði, Miðsvæði og Austursvæði. 
Kosningaþátttaka var meiri hjá báðum kynjum í kosningunum 2012 en 2016. Þá er kosningaþátttaka karla almennt minni en kosningaþátttaka kvenna. 

Frumgögn og úrvinnsla

Kosningaþátttaka íbúa

1.5 g. Kosningaþáttaka í Alþingiskosningum

Kosningaþátttaka í Alþingiskosningum árin 2013, 2016 og 2017.

Frumgögn og úrvinnsla 

Kosningaþátttaka íbúa

1.5 h. Kynjahlutfall kjósenda í Alþingiskosningum

Myndin sýnir kynjahlutfall kjósenda í Alþingiskosningum árin 2013, 2016 og 2017.

Frumgögn og úrvinnsla

 

Kosningaþátttaka íbúa

1.5 i. Kosningaþátttaka í sveitarstjórnarkosningum

Hér má sjá kosningaþátttöku í sveitarstjórnarkosningum árin 2010, 2014 og 2014.

Frumgögn og úrvinnsla

Kosningaþátttaka íbúa

1.5 j. Kynjahlutfall kjósenda í sveitarstjórnarkosningum

Myndin sýnir kynjahlutfall kjósenda í sveitarstjórnarkosningum árin 2010 og 2014. Kosningaþátttaka kynjanna er nokkuð jöfn eftir svæðum en mestur munur virðist vera á kynjunum á miðsvæði eða tvö og fjögur prósentustig. Þá er áberandi hver mikið kosningaþátttaka jókst á austursvæði í kosningunum árið 2014. Helsta skýringin er líklegast sú að 2010 var persónukjör í Langanesbyggð en 2014 voru settir fram listar fyrir sveitarstjórnarkosningarnar.

Frumgögn og úrvinnsla

Lýðheilsuvísar Landlæknisembættisins

Landlæknisembættið birtir lýðheilsuvísa eftir heilbrigðisumdæmum á Íslandi. 

Lýðheilsuvísar eru mælikvarðar sem gefa vísbendingar um heilsu og líðan þjóðarinnar. Vísarnir auðvelda sveitarfélögum og heilbrigðisþjónustu að vinna að bættri heilsu og líðan íbúa. Vísarnir sem notaðir eru til að mæla heilsu og líðan Íslendinga voru valdir með það í huga að þeir fælu í sér tækifæri til heilsueflingar og forvarna.
Hér verða birtir nokkrir þeirra þar sem tölur fyrir Norðurland eru frábrugðnar tölum fyrir landið í heild. 

2019

  • Fleiri fullorðnir nota virkan ferðamáta
  • Sýklalyfjaávísanir barna <5 ára undir landsmeðaltali
  • Þátttaka í skimun fyrir legháls- og brjóstakrabbameini yfir landsmeðaltali
  • Hlutfallslega flestir framhaldsskólanema meta andlega heilsu slæma
  • Hlutfall aldraðra yfir landsmeðaltali
  • Hlutfall öryrkja yfir landsmeðaltali

2018

  • Áhættudrykkja fullorðinna undir landsmeðaltali
  • Sýklalyfjaávísanir barna < 5 ára fæstar
  • Liðskiptaaðgerðir á mjöðm flestar
  • Hlutfall þeirra sem eiga erfitt með að ná endum saman yfir landsmeðaltali
  • Flestir sem meta líkamlega heilsu slæma
  • Flestir á biðlista eftir hjúkrunarrými á landinu

 

2017

  • Notkun þunglyndislyfja er yfir landsmeðaltali.
  • Notkun blóðfitulækkandi lyfja er yfir landsmeðaltali.
  • Sýklalyfjaávísanir <5 ára eru undir landsmeðaltali.
  • Tóbaksnotkun í vör meðal framhaldsskólanema er undir landsmeðaltali.
  • Reykingar fullorðinna eru undir landsmeðaltali.
  • Hamingja fullorðinna er lægst miðað við önnur heilbrigðisumdæmi og landsmeðaltal.
  • Gosdrykkjaneysla framhaldskólanema og fullorðinna er undir landsmeðaltali. 

 

2016

  • Lægri tíðni ölvunardrykkju fullorðinna.
  • Hlutfallslega færri framhaldsskólanemar drekka gosdrykki daglega.
  • Tíðni sýklalyfjanotkunar meðal barna undir 5 ára lægri.
  • Hlutfallslega fleiri fullorðnir meta líkamlega heilsu sína slæma.
  • Lægra hlutfall barna í 8.–10. bekk með hæstu gildi á vellíðanarkvarða.
  • Hlutfallslega fleiri fullorðnir með hæstu gildi á streitukvarða.

Hér má sjá frekari upplýsingar  um Lýðheilsuvísa eftir heilbrigðisumdæmum.

 

 

 

Um vísi

Hlutfall örorkulífeyrisþega er lægra á Íslandi en gerist á Norðurlöndunum. Langflestir sem fá örorkulífeyri eru á vinnualdri og er mikilvægt að fylgjast með hvort hlutfall öryrkja á svæðinu endurspeglar stöðuna á landsvísu bæði þegar á heildina er litið en einnig þegar hópurinn er skoðaður út frá kyn- og aldurskiptingu.

Athyglisvert og gagnlegt er að fylgjast með hamingju íbúa sem ganga í gegnum umrótatíma tengdan framkvæmdum og uppbyggingu og að honum loknum og bera saman við það Ísland. Gögn verða sótt í rannsóknina Heilsa og líðan Íslendinga sem Landlæknisembættið stendur fyrir á fimm ára fresti. 

Almennt hefur kosningaþátttaka farið minnkandi á undanförnum árum. Rétturinn til að kjósa er mikilvægur í lýðræðissamfélagi. Mikilvægt er að fylgjast með þróun kosningaþátttöku á svæðinu og hvort hún er í samræmi við það sem gerist á landsvísu.

Í vísinum verða birtar upplýsingar fjölda örorkulífeyrisþega eftir aldri og hlutfall örorkulífeyrsþega af mannfjölda á aldrinum 18-66 ára, upplýsingar um hamingju íbúa ásamt og kosningaþátttöku í sveitarstjórnar-, Alþingis- og forsetakosningum.

Að auki verða birtir heilsuvísar Landlæknisembættisins þar sem frávik frá landsmeðaltali eru birt eftir heilbrigðisumdæmum. Birtir verða heilsuvísar á Norðurlandi sem víkja frá landsmeðaltali og geta þeir verið breytilegir á milli rannsókna embættisins.

Tíðni

Á 5 ára fresti er gert ráð fyrir birtingu upplýsinga um hamingju íbúa. Upplýsingar um kosningaþátttöku eru birtar að minnsta kosti á 4 ára fresti fyrir hverja tegund kosninga. Árlega verða birt gögn um fjölda örorkulífeyrisþega en gert er ráð fyrir birtingu í mars.

Svæði

Borin eru saman gögn af miðsvæði og Íslandi.

Ábyrgð

Verkefnisstjóri ber ábyrgð á að afla gagna og birta þau í samræmi við birtingaráætlun.

Heimildir

Gögn eru sótt til Tryggingastofnunar, Hagstofu Íslands og Landlæknisembættisins.