2.4 Vatnsauðlindir

2.4 Vatnsauðlindir

  • Gæði neysluvatns
  • Vatnsgæði grunnvatns
  • Um vísi

Gæði neysluvatns

Tafla 1. Heildargerlafjöldi - fjöldi gerla/ml.

 

 Tafla 2. Kólígerlar - fjöldi/100 ml.

 

Tafla 3. Saurgerlar - E.coli - fjöldi/100 ml.

 

  2.4 a. Gæði neysluvatns - Leiðni

S/m - Siemens á metra

Myndin sýnir leiðni í neysluvatni. Mæling á leiðni var ekki gerð árið 2015 í Skútustaðahreppi.

 

Gæði neysluvatns

2.4 b. Gæði neysluvatns - Sýrustig (pH)

Vatnsgæði grunnvatns

2.4 c. Hitastig í lindum við Mývatn

Myndin sýnir hitastig í fimm lindum við Mývatn. Þar sem línuritið sýnir hitastigi 0 fyrir lindirnar vantar mælingu á hitastigi. 

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

2.4 d. Leiðni í lindum við Mývatn [µS/cm v. 25°C]

Myndin sýnir leiðni í vatni við 25°C í µS/cm.

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

2.4 e. Styrkur arsen (AS) í lindum við Mývatn

Myndin sýnir styrk arsen (As) í lindum við Mývatn. Þar sem myndin sýnir 0.05 mældist styrkur undir þeirri tölu. 

Umhverfismörk I fyrir arsen 0.4 µg/L

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

2.4. f. Styrkur kísils í lindum við Mývatn

Myndin sýnir styrk kísil díoxíðs (SiO2) í lindum við Mývatn.

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

2.4. g. Styrkur króms (Cr) í lindum við Mývatn

Myndin sýnir styrk króms í lindum við Mývatn. Þar sem engin gildi eru sýnd vantar mælingar.

Umhverfismörk I: Mjög lítil eða engin hætta á áhrifum. Viðmiðunarmörk fyrir króm eru 0.3 µg/L

Umhverfismörk II: Lítil hætta á áhrifum. Viðmiðunarmörk fyrir króm eru 0.3-5 µg/L

 

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

2.4 h. Hitastig í grunnvatns á Þeistareykjum og í Kelduhverfi

Myndin sýnir hitastig grunnvatns á Þeistareykjum og í Kelduhverfi. 

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

2.4 i. Leiðni í grunnvatni á Þeistareykjum og í Kelduhverfi [µS/cm v. 25°C]

Myndin sýnir leiðni vatns við 25°C, úr lindum og borholum við Þeistareyki og í Kelduhverfi.

Frumgögn og úrvinnsla

 

Vatnsgæði grunnvatns

2.4 j. Styrkur kísil díoxíðs í borholum og lindum á Þeistareykjum og í Kelduhverfi

Hér má sjá styrk kísil díoxíðs í grunnvatni á Þeistareykjum og í Kelduhverfi. 

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

2.4 k. Styrkur arsen (As) í grunnvatni á Þeistareykjum og í Kelduhverfi

Myndin sýnir styrk arsen í grunnvatni á Þeistareykjum og í Kelduhverfi.

Umhverfismörk I fyrir arsen 0.4

Frumgögn og úrvinnsla

Vatnsgæði grunnvatns

Myndin sýnir styrk króms í grunnvatni á Þeistareykjum og í Kelduhverfi. 

Umhverfismörk fyrir króm 0.3 

Umhverfismörk II fyrir króm 0,3-5 

Frumgögn og úrvinnsla

Um vísi

Vatnsveitur sjá íbúum og atvinnulífi fyrir hreinu neysluvatni. Mikilvægt er að gæði þess séu tryggð. Þá þarf að fylgjast með styrk næringarefna og steinefna í köldu vatni á núverandi virkjanasvæðum og fyrirhuguðu virkjanasvæði. 

Í vísinum verður fylgst með vatnsbóli og dreifikerfi vatns á Húsavík:

  • Heildargerlafjöldi - fjöldi/ml
  • Kólígerlar - fjöldi/ml
  • E.coli - fjöldi/ml
  • Sýrustig - pH
  • Leiðni

Vatnsgæði grunnvatns í lindum og neðanstraums frá jarðhitavirkjunum verða vöktuð. Birtar verða mælingar frá eftirtöldum stöðum:

Mývatnssveit

  • Grjótagjá
  • Bjarg, volg lind við Mývatn
  • Garðslind, köld lind við Mývatn
  • Lud-11, borhola við Hrossadal
  • Lud-3, borhola í Búrfellshrauni

Þeistareykir og Kelduhverfi

  • Vatnsból við Ketilfjall
  • ÞR-16 - borhola
  • ÞR-9 - borhola á vatnstökusvæði virkjunar
  • ÞR-15 - borhola á Reykjaheiði
  • Fjöll - vatnsból bæjarins
  • Rifós - lind við seiðastöð

Eftirtalin efni og mæliþættir hafa verið valin til að sýna niðurstöður:

  • Styrkur arsens (As)
  • Styrkur króms (Cr)
  • Styrkur kísils (SiO2)
  • Mældur hiti 
  • Rafleiðni vatns

Króm er frumefni með efnatáknið Cr. Króm flokkast undir þungmálma en þungmálmur er málmur sem hefur háan massa. Fjöldi efna tilheyra þessum hópi en umhverfislega séð er átt við arsen, blý, kadmín, kóbalt, kopar, króm, kvikasilfur, nikkel, sink, tin og vanadín. Þessir málmar finnast frá náttúrunnar hendi í lofti, jarðvegi, vatni og lífverum í litlum mæli. Margir málmanna gegna lykilhlutverki í efnaskiptaferlum og er nauðsynlegt fyrir lífverur að taka þá upp í smáum stíl. Flestir þungmálmar geta hins vegar haft eiturverkanir verði styrkur þeirra mikill. Tekin eru efnasýni einu sinni á ári og ef bera má á hækkun króms í vatni vegna jarðhitavinnslu getur það stafað af tæringu vélbúnaðar.

Arsen er frumefni með efnatáknið As. Arsen telst yfirleitt til þungmála vegna þéttleika síns þó að það sé í raun og veru málmleysingi. Styrkur arsens og fleiri efna í jarðhitavatni er hærri en í grunnvatni vegna samspils vatns og bergs við háan hita í jarðhitakerfinu. Við jarðhitavinnslu verður efnalosun í vatni og lofti. Í affallsvatninu frá jarðvarmavirkjunum og í afrennsli frá jarðhitasvæðum er vatnið með hærri styrk uppleystra efna en í drykkjarhæfu vatni, arsen er eitt af þeim.

Kísilsýra er efnasamband frumefnanna kísils (Si) og súrefnis (og vetnis) (SiO2 eða H4SiO4) og er hið uppleysta form kísils. Algengt er að nota orðið kísill fyrir bæði frumefnið og efnasamband þess. Styrkur kísils og fleiri efna í jarðhitavatni er hár vegna samspils vatns og bergs við háan hita í jarðhitakerfinu.  Við jarðhitavinnslu verður efnalosun í vatni og lofti. Í affallsvatninu frá jarðvarmavirkjunum og í afrennsli frá jarðhitasvæðum er vatnið með hærri styrk uppleystra efna en í grunnvatni, kísilsýra er eitt af þeim. Með því að fylgjast með styrk kísils í vatni má greina ef jarðhitaáhrifa gætir.

Hiti og rafleiðni, hiti vatns og leiðni á vöktunarstöðum í Mývatnssveit, Þeistareykjum og í Kelduhverfi er mæld einu sinni á ári ásamt því að tekið er efnasýni. Sýnatökustaðirnir eru ýmist lækir, vöktunarholur eða lindir (heitar, volgar og kaldar). Ef leiðnimælingar fara hækkandi væri það vísbending um að meiri efnastyrk í vatni og þar af leiðandi aukin jarðhitaáhrif. Styrkur í jarðhitavatni er hærri en í grunnvatni vegna samspils vatns og bergs við háan hita í jarðhitakerfinu. Það saman á við ef hiti eykst í vatni á sýnatökustöðum væri það vísbending um aukin jarðhitaáhrif.

 

Tíðni

Árlega verða birt gögn sem sýna vatnsgæði neysluvatns og vatnsgæði grunnvatns í lindum og neðanstraums frá jarðhitavirkjunum á framangreindum sýnatökustöðum. 

Svæði

Borin verða saman gögn af miðsvæði.

Ábyrgð

Verkefnisstjóri ber ábyrgð á að afla gagna og birta þau í samræmi við birtingaráætlun.

Heimildir

Gögn verða sótt til Heilbrigðiseftirlits Norðurlands eystra og Landsvirkjunar/ÍSOR.